Prvi avioni sletali na pustaru Isailovo

Svečana sednica Izvršnog odbora Vazduhoplovnog saveza Vojvodine održaće se danas u 16 časova u sedištu saveza u Novom Sadu u Ulici Narodnih heroja 5. Povod održavanja svečane sednice jeste 80 godina od osnivanja Vazduhoplovnog saveza Vojvodine, što se desilo 11. marta 1928. godine, doduše kao Oblasni odbor Aerokluba Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, a bio je nadležan za Srem, Bačku i Slavoniju sa 32 Mesna odbora i više od dve hiljade članova. Danas je u VSV učlanjeno 24 aeroklubova sa preko 400 članova.

Vazduhoplovstvo na ovim prostorima ima izuzetno dugu i bogatu tradiciju. Prema rečima sekretara Saveza Željka Vuletića u Novom Sadu je krajem 1912. godine Ministarstvo vojske Austrougarske zakupilo 150 jutara zemlje i na pustari Isailovo, pet kilometara severozapadno od grada, napravilo prvi vojni aerodrom sa travnato-zemljanom poletno-sletnom stazom.

- Posle proboja Solunskog fronta Štab Srpske eskadre prelazi u Novi Sad, pa tako proslavljeni srpski avijatičari novembra 1918. godine dolaze na vojni aerodrom - navodi Vuletić, dodajući da je tokom 1919. formirana Vazduhoplovna komanda Kraljevine SHS sa sedištem na Petrovaradinskoj tvrđavi.

Cveće s neba na Krilatičkoj utakmici

Prema rečima Vuletića, prvi aeromiting "Krilatička utakmica", održana je u Novom Sadu 11. i 12. maja 1913. godine, na kojoj je pukovnik austrougarskog vazduhoplovstva Milan Uzelac, inače Srbin iz Like, izveo "let u vis i vešto spuštanje, pucao u vazduh iz pištolja i bacao cveće koje je publika dočekivala i hvatala", kako su zabeležile tadašnje novine. Od tada su aeromitinzi postali tradicija.

Istovremeno se otvara Vazduhoplovni arsenal i Škola za obuku avionskih mehaničara i specijalista, Izviđačka škola i Škola za rezervne pilote oficire pa tako Novi Sad postaje centar Srpske avijatike.

Vuletić priča da je u Novom Sadu 1923. godine osnovana i prva fabrika aviona i hidroplana "Ikarus" pod nazivom »Prva srpska industrija aeroplana, automobila i strojeva Kovačević i društvo. Ipak, "Ikarus" je kasnije preseljen u Zemun.

- Pored razvijene vojne avijatike i stvaranja vlastite avioindustrije, moralo je da se razvije i civilno, a uporedo sa njim i sportsko vazduhoplovstvo. Naši najstariji aeroklubovi, Aeroklub "Novi Sad" i "Ivan Sarić" u Subotici, osnovani su još 1923. godine - ističe Vuletić.

Devet godina kasnije, 1932. godine Savet Grada Novog Sada donosi rešenje da se trkalište Isailovo može koristiti besplatno za "sletilište" te se tamo podiže privremeni hangar za potrebe Oblasnog odbora u Novom Sadu. U vazduhoplovnoj istoriji našeg grada je zabeleženo da je na ovom mestu 1935. godine svečano "kršten" novoizgrađeni trosed "Fizir Valter FT-1" a zatim i mali avion nazvan "Nebeska vaš".

djordje.borojev@dnevnik.co.yu

Poslato 10.03.2008