Kusta nije glup, ružan ni pokvaren

PODGORICA – Podgorički Viši sud presudio je da nedeljnik "Monitor" i novinar Andrej Nikolaidis solidarno isplate 12.000 evra Emiru Kusturici na ime pretrpljenih duševnih bolova zbog objavljivanja teksta "Dželatov šegrt" pre četiri godine.

Time je veće Višeg preinačilo presudu Osnovnog suda kojom je odbijen zahtev za obeštećenje poznatog režisera. Viši sud je potvrdio deo presude kojom je odbijena tužba da u solidarnom obeštećenju od 100.000 evra učestvuju Studio "Mouse" i "Antena M". U drugom, krivičnom postupku zbog istog teksta, Nikolaidis je kažnjen da budžetu plati 5.000 evra jer je, prema oceni suda, oklevetao Kusturicu.

U preinačenoj presudi, donetoj dve godine nakon izricanja prvostepene presude, odbijen je kao neosnovan iznos mimo dosuđenog.

Presudom Osnovnog suda od 18. januara 2006, tadašnji sudija Slavka Vukčević odbila je tužbeni zahtev zbog objavljivanja spornog teksta 28. maja 2004. s nadnaslovom "Emir Kusturica, pravoslavni hrišćanin". Njen stav je bio da se radilo o javnoj debati, da je poštovan novinarski kodeks, da ne postoji građanska odgovornost jer su u spornom tekstu izneti vrednosni sudovi...

– Viši sud nalazi da tekst sadrži niz uvredljivih reči, citata, kojima se Kusturici imputira da je glup, ružan, pokvaren, da za sve što ima treba da zahvali magarcima, da je pružao alibi za svakog ubijenog Muslimana, da se svrstao na stranu dželata u Srebrenici, kao i navode kojima se s podsmehom vređa verska i nacionalna pripadnost tužioca, pa i njegova umetnička dostignuća – ocenjuje se u presudi.

Sadržaj i naslov teksta, kako se kaže u odluci, grubo vređaju čast i ugled režisera, kod kog je tako izazvan duševni bol doveo do poremećaja psihičke ravnoteže.

Konstatovano je da se prilikom procene da li su određene tvrdnje, odnosno navodi, uvredljivog sadržaja, mora ceniti ne ono istrgnuto iz konteksta i trenutka u kojem se čini, već u sklopu svega toga.

– To znači da se navodi iz spornog teksta kojima se tužiocu imputira da je glup, ružan i pokvaren, ne mogu tumačiti kao vrednosni sudovi, već se njima uz veći stepen preterivanja i dozu poruge koja prevazilazi okvire pristojnog, vređaju čast i ugled Kusturice, kao i pravo na sopstveno mišljenje – ističe se u preinačenoj presudi.

Viši sud je mišljenja da se deo spornog teksta koji se odnosi na Kusturičinu versku pripadnost ne može tumačiti na način da je verskim i nacionalnim opredeljenjem taj deo svoje intime on učinio predmetom polemike, te da je tretiran s dozom cinizma.

– Objavljivanjem takvog teksta tuženi su prekršili novinarsku etiku i prekoračili pravo na slobodu izražavanja kao fundamentalno ljudsko pravo, jer ono nosi u sebi i odgovornost... Njime se ne može vređati čast, ugled i dostojanstvo ličnosti – navodi se u presudi.

Tuženi su, kako se ocenjuje, iznošenjem neistinitih navoda o Kusturici kao ličnosti čiji ugled i slava prevazilaze granice ovih prostora, naneli duševnu bol, što predstavlja osnovu za dosuđivanje naknade, koja u konkretnom slučaju služi za uspostavljanje očigledno poremećene psihičke ravnoteže.

Režiseru, smatra Viši sud, pripada naknada u iznosu od 12.000 evra, pri čemu se vodilo računa da iznos dosuđene naknade ne poprimi karakter kompenzacije, već satisfakcije.