Strah od muzeja

NAJRESPEKTABILNIJA međunarodna nevladina stručna organizacija iz oblasti zaštite kulturnog nasleđa (ICOMOS) odlučila je da tema 18. aprila - međunarodnog dana posvećenog spomenicima i predelima bude "Religiozna baština".

Upravo oblast u kojoj je u Srbiji često "varničilo" između stručnog stava i rešenja koje je predlagao i preduzimao Repubički zavod za zaštitu spomenika i Srpske pravoslavne crkve.

Mada, statistički gledano, kako upozorava Marko Omčikus, istoričar umetnosti - crkvenom nasleđu pripada svega tri odsto od ukupnog fonda kulturnog nasleđa Srbije. Međutim, upravo u ovom skromnom procentu se nalazi ono što je od kulturnog nasleđa Srbije najreprezentativnije. Otuda asocijacija na crkve i manastire čim se spomene kulturno nasleđe.

Omčikus kritikuje "uplitanje crkve u politički život društva preko već odavno definisane mere odvojenosti crkve od države". Jer, "to nas je dovelo do toga da Crkva, određeni jerarsi i portparoli 'legitimno' negiraju crkveno nasleđe kao - spomeničko nasleđe. A, tu negaciju argumentišu tezom o 'živoj crkvi': crkva kao organizam, a ne crkva institucija".

Crkva, kao i laici bliski Crkvi, službu zaštite, kako objašnjava Omčikus, optužuju da je nekrofilna, da crkve hoće da pretvori u muzeje. Otkud strah od muzeja, pita on i kao jedno od dobrih rešenja navodi Aja Sofiju.

Konačno, religioznu baštinu čini i ona nematerijalna, na primer - liturgija.

Prema tome, ističe Omčikus, ako tražimo odgovore u čemu je specifičnost religiozne baštine, odgovore ćemo naći u saglasju materijalne i nematerijalne baštine. To saglasje nalaže visoku svest i oprez.

LAŽNE SITUACIJE

SVAKO atakovanje na artefakte, atakuje i na vrednost i verodostojnost liturgije. Unošenje stasidija - stolica - u srednjovekovne hramove u kojima one nikad nisu ni postojale, ili kačenje polijeleja tamo gde ih nikada nije bilo - stvara potpuno lažnu i nimalo autentičnu situaciju, koja i vrednosno devalvira samu liturgiju.