Odlazak Herte Has

Pink

Herta Has, jedna od životnih saputnica Josipa Broza Tita, preminula je u Beogradu u petak 5. marta u 96. godini.

Herta Has je rođena u Mariboru 1914. godine. Revolucionarnom radničkom pokretu pristupila je kao student Ekonomske visoke škole u Zagrebu, a član SKOJ-a postala je 1934. da bi dve godine kasnije postala i član KPJ. Aktivno je radila u Ženskom pokretu u Mariboru i Omladinskoj sekciji ženskog pokreta u Zagrebu i bila je angažovana na punktu za odlazak dobrovoljaca u Španiju, kao i na zadacima tehnike CK KPJ. Herta Has je upoznala Josipa Broza 1937. u Parizu. Kao levičarsko intelektualna metropola tadašnje Evrope, Pariz je bio regrutni centar španskih dobrovoljaca i stanica na putu prema Moskvi, prestonici Kominterne. Za vreme jednog od Titovih partijskih boravaka iz Zagreba je stigla plavokosa kurirka sa falsifikovanim pasošima za španske borce i nije ostala neprimećena. Tito ponovo sreće Hertu Has nakon dve godine u Istanbulu, a par je nakon povratka u Zagrebu nastavio zajednički život. Stanovali su u unajmljenoj kući pod lažnim imenima Marija Šarić i inženjer Slavko Babić, odbornik opštine Sinj u kojoj je tih godina vladala Radnička seljačka stranka. Veza je trajala do 1941. i početka Drgog svetskog rata i Tito je u maju 1941. otputovao u Beograd gde je upoznao novu partijsku kurirku Davorjanku Paunović Zdenku. Herta Has je ostala u Zagrebu u poodmakloj trudnoći, a nekoliko dana posle Titovog odlaska rodila je sina Mišu. Hertu Has i tek rođenog sina skrivao je od ustaša Vladimir Velebit u svojoj momačkoj garsonjeri, a zatim je mladu majku izvukao iz ustaškog zatvora. Herta Has je 1943. posle martovskih pregovora razmenjena za grupu nemačkih naučnika zarobljenih u Bosni. Posle razmene kratko vreme je provela u Vrhovnom štabu NOV i POJ, a potom je otišla u Sloveniju, gde je ostala do kraja rata. Tita je, prema dostupnim biografskim podacima, videla još samo jednom - 1946. u njegovom službenom kabinetu predsednika FNRJ. Živela je u Beogradu i radila je kao stručnjak u Saveznom izvršnom veću. Drugi Hertin muž je umro, a u tom braku Herta ima dve ćerke. Njen sin Aleksandar Mišo Broz hrvatski je diplomata u Indoneziji, a unuka Saša Broz je pozorišna rediteljka. Herta Has je po sopstvenoj želji sahranjena u krugu porodice.