Novi Sad: Obeležena 70-godišnjica racije

Večernje novosti

JANUARSKI dani 1942. godine najcrnji su i najkrvaviji dani u istoriji Novog Sada. I danas, 70 godina kasnije, obuzima nas jeza pri pomisli na užas zločina koje su, obezboženog lica i spaljene savesti, zlikovci tada počinili nad nevinim Novosađanima.

Ovo je, posle molitvenog pomena žrtvama krvave mađarske racije iz 1942. godine, koji je, uz prisustvo više hiljada Novosađana, služio zajedno sa petnaestak episkopa SPC i sveštenicima Eparhije bačke, rekao njegova svetost patrijarh srpski Irinej.

br/>- Ovde je, zato što su bili druge vere i nacije, ubijeno 3.400 nevinih Srba i naše braće Jevreja i Roma - dodao je patrijarh Irinej, inače prvi najviši velikodostojnik SPC koji je ikada služio pomen stradalima u novosadskoj raciji. - Žrtve, za mir čijih duša se danas molimo, nikada ne smemo da zaboravimo. Hrišćanski je da oprostimo, ali ovakav zločin nikada, i nigde, ne sme da se ponovi.

ZVANIČNICI POLOŽILI CVEĆE MOLITVENI pomen žrtvama racije zajedno su organizovali Eparhija bačka i Jevrejska opština Novi Sad, a među okupljenima bili su i gradonačelnik Novog Sada Igor Pavličić i predsednik gradske skupštine Aleksandar Jovanović. Pošto protokolom učešće predstavnika gradske vlasti nije bilo predviđeno, njima je ulazak na plato omogućen tek pošto su sa njega otišli patrijarh Irinej i njegova pratnja. Pavličić je cveće na spomenik žrtvama racije položio zajedno sa ambasadorima Izraela i Mađarske, Josefom Levijem i Oskarom Nikovicem.

U ime jevrejske zajednice, molitveni pomen služio je vrhovni rabin Isak Asijel, a Efraim Zurof, direktor memorijalnog centra "Simon Vizental" iz Jerusalima, upozorio je da "ima i onih koji bi radije da se ovakvi užasni i tragični događaji zaborave i, što je još gore, onih koji ih opravdavaju, smatrajući njihove počinioce herojima".

- Ne tako davno, Šandor Kepiro, jedan od takozvanih mađarskih heroja, umro je dok se u Budimpešti na presudu protiv njega razmatrala žalba. On je optužen da je imao aktivnu ulogu u privođenju nevinih Novosađana - Jevreja, Srba i Roma, muškaraca, žena i dece koji su sprovedeni na obale i ubijeni. Na sudu je tvrdio da je njegov zadatak bio pronalaženje terorista, opasnih ljudi, poput desetogodišnje Lidije Henig, devetogodišnje Dorotee Pintar i šestogodišnjeg Artura Rozentala - rekao je Zurof.

Na zločine, poput onih iz novosadske racije, nastavio je Zurof, može se reagovati pravdom i sećanjem, dodajući da "pravda, kao što se videlo prošlog jula na Budimskom okružnom sudu, može da pokaže ozbiljne nedostatke".

- Sudija Varga je priznao da Kepiro nije bio nevin, ali nakon što je na zapanjujući način odbacio svu dokumentaciju i svedočenja, presudio je da optužba nije uspela da dokaže krivicu - podsetio je direktor centra "Simon Vizental". - Ono što nam preostaje jeste sećanje, i zato odavde šaljemo jasnu i glasnu poruku da nijedna politizovana presuda ne može da preinači činjenice ili krivicu počinilaca, niti da izbriše sećanje na žrtve.

ŽANDARMSKA UNIFORMA

GOVOREĆI o sahrani Kepira u Budimpešti, Zurof je rekao da je na njoj "bio veliki broj ljudi, uverenih da je on obavljao svoju dužnost i da je bio istinski mađarski patriota".

- Neki od njih su nosili istu žandarmsku uniformu, koju je nosio i Kepiro dok je učestvovao u uništenju nevinih ljudi, istu onu uniFormu koju su nosili mađarski žandari, koji su dve godine kasnije organizovali deportaciju novosadskih Jevreja u Aušvic. Zaista, istinski heroji i patriote, nema šta - dodao je Zurof.