Crkveno odlikovanje za škole, ambasadore, glumce

Politika

Najviše odlikovanje Srpske pravoslavne crkve, orden Svetog Save, osim najviših zvaničnika ruske države, poneli su i privrednici, umetnici, književnici, glumci, novinari iz ove zemlje.

Srpska crkva odlikovala je najviše ruske državnike, predsednika Ruske Federacije, Dmitrija Medvedeva, premijera Vladimira Putina, ministra za vanredne situacije Sergeja Šojgua, pisca Aleksandra Solženjicina, Dmitrija Mališeva, savetnika predsednika „Gasprom njefta“, glumca Nikolaja Burljajeva, generalnog direktora Televizije Spas iz Moskve Borisa Kostenka, ali i Međunarodni filmskih festival „Zlatni vitez“ kojem je dodeljen orden Svetog Save prvog reda za veliki doprinos afirmaciji srpske kulture. Srpska crkva ovim odlikovanjem utvrđivala je dobre odnose i sa zvaničnicima drugih država i to ne samo pravoslavnih.

Najviše odlikovanje koje dodeljuje Sveti arhijerejski Sinod SPC uručeno je dvojici grčkih ambasadora, Mihailo Spinelis dobio ga je iz ruku blaženopočivšeg patrijarha Pavla, dok je Hristosu Panagopulosu, na kraju njegovog mandata, orden uručen na predlog mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija. Među odlikovanima je i tadašnji austrijski ambasador Mihael Veninger, koji je, kao i njegove kolege iz pravoslavnih zemalja, odlikovan ordenom Svetog Save prvog reda, koji je primio 1993. godine.

Za vršenje dužnosti zaštite ugroženih srpskih svetinja na Kosmetu, orden je 2004. godine dobila italijanska jedinica u sastavu KFOR-a, a zasluge su priznate i beloruskom srbisti Ivanu Čaroti, gruzijskoj rediteljki Cisani Muridze, lekaru grčkog porekla Avksentiju Kalangosu. Orden Svetog Save SPC je ustanovila 1986. godine, povodom osamstote godišnjice rođenja velikog srpskog svetitelja, a dodeljuje se duhovnim i svetovnim licima za naročite zasluge za srpsku crkvu. Heraldičar Dragoljub Acović ističe da ovaj orden treba razlikovati od istoimenog kraljevskog odlikovanja koje je ustanovio kralj Milan Obrenović 1883. godine.

– Taj orden Svetog Save samo je po imenu istovetan sa ovim crkvenim, po svemu ostalom je drugačiji. Kraljevski orden ima pet stepena i dodeljuje se i dan-danas, doduše vrlo retko. Crkveni ima tri stepena, dodeljuje ga Sinod i to je jedino crkveno odlikovanje koje je stepenovano – kaže Acović.

Kod nas ovo odlikovanje dodeljeno je i pojedinim školama, bibliotekama, horovima, kulturno-prosvetnim društvima, a dobili su ga i Miodrag Pavlović, Vladeta Jerotić, Ljiljana Habjanović-Đurović, Matija Bećković, arhitekta Mirko Kovačević, Milorad Ekmečić, Radoš Ljušić. Nosioci odlikovanja iz naše zemlje najčešće su dobijali orden drugog ili trećeg stepena, ali su mnogo češće nego strani zvaničnici završavali u medijima i kao tema za polemiku.

Crkva je, inače, odlikovala brojne vernike koji su pomagali obnovu i izgradnju svetinja, kao i predstavnike velikih kompanija, javnih preduzeća, lokalnih samouprava, političare i funkcionere, Miroslava Miškovića i Milku Forcan, za pomoć u izgradnji Hrama Svetog Save, Dragana Baltovskog, direktora JKP „Pogrebne usluge“ za projektovanje i izgradu nadgrobnog krsta patrijarhu Pavlu, predsednika opštine Voždovac Gorana Lukačevića, potpredsednika Demokratske stranke Srbije, Nenada Popovića, nekadašnjeg gradonačelnika Beograda Nenada Bogdanovića, bivšeg ministra vera Milana Radulovića.

Zbog nekih odluka o odlikovanju, Crkvi je više puta zamerano da nema jasne kriterijume za dodelu ordena, da odluka nije obrazložena javnosti, kao i da se najviše odlikovanje prečesto dodeljuje velikim finansijskim „dobrotvorima“.

– Ne možete nikada zadovoljiti sve, neki su za jedne svetitelji za druge su grešnici. Mada, mislim da su prvih desetak godina kriterijumi za dodelu odlikovanja bili labaviji i tada je podeljeno najviše ordena prvog stepena. Sada su kriterijumi stroži, pa, na primer, prvi stepen dobijaju uglavnom strani zvaničnici – ističe Acović.

J. Čalija

objavljeno: 09.02.2012.