Krče staze starih Slovena

NIŠ - Selekcija za tim studenata biologije koji će se uključiti u trodnevno istraživanje nekadašnje zemlje Šopova na tromeđi Srbije, Bugarske i Makedonije započela je u četvrtak na četiri srpska univerziteta. Projekat "Stazama Šopova" najboljim, ali i fizički najspremnijim akademcima treba da omogući da obiđu centralni deo Balkanskog poluostrva koji se proteže duž teško prohodnih planinskih lanaca na liniji Trgovište - Bosilegrad - Kalna - Dimitrovgrad.

Zemlja Šopova predstavlja jedan od šest biodiverzitetskih centara planetarne umerene zone, pa akademce očekuje ispitivanje jedinstvene biologije. Na licu mesta dobijaće i geološke rezultate.

- "Šopija" je region gde ljudi imaju zajednički jezik, nošnju, običaje i muziku, a uspeli su da očuvaju jedinstven dijalekt, blizak staroslovenskom jeziku, kulturnom nasleđu i načinu života - objašnjava za "Novosti" Mladen Stojanović, autor projekta iz Planinarskog kluba "Srebrna glava" iz Senokosa, dodajući da će se posebno publikovati svi prikupljeni podaci. - Pejzaž omogućava gajenje autohtonih rasa životinja, lov, obrađivanje zemlje, skupljanje šumskog bilja, pečurki. Brojni su i svedoci prošlosti (manastiri, spomenici, kameni putevi iz rimskog i otomanskog perioda, ruševine utvrđenja).

Start "Staze Šopova 08" krajem maja je u selu Radovnici u opštini Trgovište, odakle će se studenti popeti na najviši vrh planine Dukat (Crnook, 1881 metar nadmorske visine). Sledi spuštanje južnim klancima Dukata preko Paralova do samog Bosilegrada gde će prespavati. Drugog dana avanturisti će se naći u manastiru Palja, koji je prema naučnim pretpostavkama najstariji očuvani manastir u Evropi. Poslednjeg dana planiran je uspon uz planinu Ruj (1.500 metara), a obilaziće se i napušteni rudnici i arheološko naselje Asenovo kale. Finiš je u manastiru Poganovo. Sva noćenja tokom puta dugog 150 kilometara su u seoskim domaćinstvima.

- Pored klasičnih bioloških istraživanja planiramo i analize kulturnog nasleđa, ručnih radova od zemlje i drveta, grnčarije, ćilima i proizvoda od vune - kaže Stojanović. - Zanimljivo je da su tradicionalno najkvalitetniji moderni neimari iz Bugarske, Srbije i Makedonije poreklom iz regiona Šopova. U Srbiji su to Crnotravci.

KUHINJA

ZEMLJA Šopova je nadaleko poznata i po prehrambenim proizvodima kao što su vurda, pirotski kačkavalj, staroplaninska pita, belmuž i čuvena šopska salata. Najviša naselja ovog regiona su naseljavana zbog pašnjaka, a planine su do danas ostale glavni izvor hrane i zdravlja.