Arhiva » Vesti » Dnevnik 22.04.2008
O MIRISU I OŽILJCIMA NA LICU GRADA 5
Dnevnik utorak, 22. april 2008.
Piše: LJubinko Pušić
Nijanse značenja reči “periferija” u svakodnevnom životu i komunikaciji veoma su slabe. I bez velikih objašnjenja odmah je jasno da se radi o nečemu skrajnutom, nevažnom. Gotovo nečemu bez čega bi se i moglo. Periferija nikada nije aktuelna, čak ni kada ima uticaja na ono što gradi njen periferijski smisao. Periferija je pojam kojim se ne određuje samo ivica već i kraj. Može se reći da postoje bar dva složena sistema značenja kojima se određuje periferija. U prvom slučaju su to ona značenja kojima se određuje položaj ljudi (pojedinaca, grupa, čak naroda) u odnosu na “nešto drugo”.
Drugo najčešće podrazumevano značenje je ono koje ima prvenstveno prostornu konotaciju. Razume se, periferija ne postoji bez centra. To je jedno od najstarijih dihotomnih određenja koje je primenljivo u razumevanju prirodnog i društvenog sveta.
Ovom prilikom nas nešto više zanima druga najčešće korišćena podela, ona koja se odnosi na prostor. Čak i u rečnicima, kada se želi da se pojam bliže odredi, naznačava se da periferija figurativno znači deo grada koji je najudaljeniji od središta (centra), odnosno predgrađe. Svaki grad, od kada se u prostoru označio kao ‘mnogoljudno i stalno naselje’, bio je određen svojim centrom i periferijom, s tim što je on predstavljao centar, a selu su pripadala značenja periferije; društvenim jednako kao i prostornim. Jasno je kako je njegovo prostorno određenje bilo uslovljeno društvenim činiocima i funkcijama. Da bi postojala periferija nekog grada, potrebno je da prvo postoji ustanovljena mapa društvenih značenja u kojoj se prepoznaju centralne i periferne funkcije, odnosi, pa čak i vrednosti.
Posmatrajući vezu između društvenih i materijalnih vrednosti grada uz pomoć ovog obrasca, moglo bi se slobodno reći da se preko centralno-periferijskih odnosa utemeljuje teza o gradu koji je najdirektnija refleksija društva u prostoru. Celokupna organizacija i funkcionisanje društva počiva na ovoj, sasvim dobro poznatoj osnovi. U procesima ubrzanog narastanja urbane civilizacije nazire se definitivan oblik duštva urbani. Izgleda da povratka nema, a to znači da se centar sve više povećava a periferija sve više smanjuje.
U takvom odnosu snaga i globalna značenja centra i periferije gubiće svoj primarni značaj i dobijati prividno nove oblike. Taj novo-stari oblik u stvari je odnos između pojedinih gradova. Na urbanom globusu već i danas se jasno razlikuju ‘važni’ od ‘manje važnih’ gradova, svejedno da li pred sobom imamo globalnu ili lokalnu predstavu prostora. Ono što su juče bile metropole, danas su takozvani svetski gradovi. Čini se da su za odnos centra i periferije životno važnije regionalne i lokalne urbane mreže.
Za Novi Sad, na primer, presudne su funkcije čiji je vlasnik Beograd, a ne one koje grade evropsku urbanu mrežu. Na taj način sasvim jasno određujemo da je za društveni značaj grada važniji položaj unutar nacionalne teritorije. Ovo samo naizgled može da zbuni zagovornike bezgraničnog uticaja procesa globalizacije. Jer, nije potreban neki naročit analitički aparat pa da se vidi koliko je, uz sve aktuelne procese objedinjavanja i povezivanja funkcija u deteritorijalizovanom svetu, važan ‘tradicionalan’ položaj grada. Insistiranje na regionalnom povezivanju koje ne poznaje nacionalne granice i koje je postalo etalon načina razmišljanja krajem 20. veka često ne prati realnost; čak ni onu koju ispisuje ekonomija.
Zavodljivost regionalizma mogla bi da preraste u sveprisutnu realnost onog trenutka kada nacionalna država prestane da postoji, za šta su mali izgledi. Međutim, interesno povezivanje i upućenost gradova jednih na druge oduvek je postojala i tu, sem predstava, nema ničeg istinski novog.
Za sve one za koje je urbana problematika način života, trajno interesovanje za odnos centra i periferije dešavaće se (kako je bilo oduvek, a kako je i sada) u krugu koji ispisuje grad. Centar i sva ekonomska, ekološka, kulturna i društvena značenja koja iz toga proizlaze, nasuprot istim takvim skupovima značenja na gradskoj periferiji. A nadalje sve će biti isto kao što je oduvek i bilo. Novi Sad će se ‘ljutiti’ što mu Beograd oduzima funkcije za koje on misli da mu pripadaju.
To isto će u odnosu na Novi Sad doživljavati ostali gradovi u Vojvodini. Istovremeno, Beograd će smatrati da položaj, veličina, kulturni bekgraund i ekološki uslovi Novog Sada imaju prednosti u odnosu na njega. Moguće je da će i pogled Beograda ka evropskim metropolama biti čežnjiv ili će se, pak, verovati da je, zahvaljujući svojoj (ne)željenoj skrajnutosti, uspeo da sačuva mnoge druge prednosti. Nema jednoznačnog razumevanja urbanog centra i periferije, kao što je to manje-više slučaj kod svih ostalih društveno proizvedenih predstava.
SUTRA: Holanđani ne čiste cipele
Poslato 21.04.2008
Nijanse značenja reči “periferija” u svakodnevnom životu i komunikaciji veoma su slabe. I bez velikih objašnjenja odmah je jasno da se radi o nečemu skrajnutom, nevažnom. Gotovo nečemu bez čega bi se i moglo. Periferija nikada nije aktuelna, čak ni kada ima uticaja na ono što gradi njen periferijski smisao. Periferija je pojam kojim se ne određuje samo ivica već i kraj. Može se reći da postoje bar dva složena sistema značenja kojima se određuje periferija. U prvom slučaju su to ona značenja kojima se određuje položaj ljudi (pojedinaca, grupa, čak naroda) u odnosu na “nešto drugo”.
Drugo najčešće podrazumevano značenje je ono koje ima prvenstveno prostornu konotaciju. Razume se, periferija ne postoji bez centra. To je jedno od najstarijih dihotomnih određenja koje je primenljivo u razumevanju prirodnog i društvenog sveta.
Ovom prilikom nas nešto više zanima druga najčešće korišćena podela, ona koja se odnosi na prostor. Čak i u rečnicima, kada se želi da se pojam bliže odredi, naznačava se da periferija figurativno znači deo grada koji je najudaljeniji od središta (centra), odnosno predgrađe. Svaki grad, od kada se u prostoru označio kao ‘mnogoljudno i stalno naselje’, bio je određen svojim centrom i periferijom, s tim što je on predstavljao centar, a selu su pripadala značenja periferije; društvenim jednako kao i prostornim. Jasno je kako je njegovo prostorno određenje bilo uslovljeno društvenim činiocima i funkcijama. Da bi postojala periferija nekog grada, potrebno je da prvo postoji ustanovljena mapa društvenih značenja u kojoj se prepoznaju centralne i periferne funkcije, odnosi, pa čak i vrednosti.
Posmatrajući vezu između društvenih i materijalnih vrednosti grada uz pomoć ovog obrasca, moglo bi se slobodno reći da se preko centralno-periferijskih odnosa utemeljuje teza o gradu koji je najdirektnija refleksija društva u prostoru. Celokupna organizacija i funkcionisanje društva počiva na ovoj, sasvim dobro poznatoj osnovi. U procesima ubrzanog narastanja urbane civilizacije nazire se definitivan oblik duštva urbani. Izgleda da povratka nema, a to znači da se centar sve više povećava a periferija sve više smanjuje.
U takvom odnosu snaga i globalna značenja centra i periferije gubiće svoj primarni značaj i dobijati prividno nove oblike. Taj novo-stari oblik u stvari je odnos između pojedinih gradova. Na urbanom globusu već i danas se jasno razlikuju ‘važni’ od ‘manje važnih’ gradova, svejedno da li pred sobom imamo globalnu ili lokalnu predstavu prostora. Ono što su juče bile metropole, danas su takozvani svetski gradovi. Čini se da su za odnos centra i periferije životno važnije regionalne i lokalne urbane mreže.
Za Novi Sad, na primer, presudne su funkcije čiji je vlasnik Beograd, a ne one koje grade evropsku urbanu mrežu. Na taj način sasvim jasno određujemo da je za društveni značaj grada važniji položaj unutar nacionalne teritorije. Ovo samo naizgled može da zbuni zagovornike bezgraničnog uticaja procesa globalizacije. Jer, nije potreban neki naročit analitički aparat pa da se vidi koliko je, uz sve aktuelne procese objedinjavanja i povezivanja funkcija u deteritorijalizovanom svetu, važan ‘tradicionalan’ položaj grada. Insistiranje na regionalnom povezivanju koje ne poznaje nacionalne granice i koje je postalo etalon načina razmišljanja krajem 20. veka često ne prati realnost; čak ni onu koju ispisuje ekonomija.
Zavodljivost regionalizma mogla bi da preraste u sveprisutnu realnost onog trenutka kada nacionalna država prestane da postoji, za šta su mali izgledi. Međutim, interesno povezivanje i upućenost gradova jednih na druge oduvek je postojala i tu, sem predstava, nema ničeg istinski novog.
Za sve one za koje je urbana problematika način života, trajno interesovanje za odnos centra i periferije dešavaće se (kako je bilo oduvek, a kako je i sada) u krugu koji ispisuje grad. Centar i sva ekonomska, ekološka, kulturna i društvena značenja koja iz toga proizlaze, nasuprot istim takvim skupovima značenja na gradskoj periferiji. A nadalje sve će biti isto kao što je oduvek i bilo. Novi Sad će se ‘ljutiti’ što mu Beograd oduzima funkcije za koje on misli da mu pripadaju.
To isto će u odnosu na Novi Sad doživljavati ostali gradovi u Vojvodini. Istovremeno, Beograd će smatrati da položaj, veličina, kulturni bekgraund i ekološki uslovi Novog Sada imaju prednosti u odnosu na njega. Moguće je da će i pogled Beograda ka evropskim metropolama biti čežnjiv ili će se, pak, verovati da je, zahvaljujući svojoj (ne)željenoj skrajnutosti, uspeo da sačuva mnoge druge prednosti. Nema jednoznačnog razumevanja urbanog centra i periferije, kao što je to manje-više slučaj kod svih ostalih društveno proizvedenih predstava.
SUTRA: Holanđani ne čiste cipele
Poslato 21.04.2008
Preuzeto sa sajta dnevnik.co.yu »
Oglasi
Vesti dana
©2008 Naslovi
Komentari