Legende drevnih Anda

Reč je o enciklopediji koja opisuje religiozna verovanja koja su razvili Inke i njihovi savremenici, kao i kulture i civilizacije koje su im prethodile. Otkrivajući snažne i inspirativne mitologije južnoameričkog kontinenta, enciklopedija opisuje verovanja visokih civilizacija Anda, priobalnih pustinja i dolina, kao i naroda Amazona i južnih područja američkog kontinenta. Iako je usredsređena na završni razvoj iz vremena evropskog osvajanja, ona se vraća i na civilizaciju pre Inka i opisuje verovanja koja su zapisali etnografi i antropolozi devetnaestog i dvadesetog veka.

Zajedničke niti prožimaju mitologije različitih južnoameričkih civilizacija i naroda, što se očituje u uzastopnim arheološki definisanim kulturama. Budući da je moderna podela na religiju i politiku bila nepoznata visokim civilizacijama, u njima je cela osnova političke moći proisticala iz božanskog plana i određenja. U društvu naroda Inka, a verovatno i kod Čimora i Moća, kao i u kulturama pre njih, vladari i sveštenici su često bili jedno te isto. Vladar Inka smatrao se živim božanskim predstavnikom. Enciklopedija detaljno opisuje bogove i boginje, značajne događaje, sveta mesta i bogatu ikonografiju naroda Južne Amerike, naročito moćnih Inka i njihovih prethodnika.

Knjiga otkriva tajne svemoćnog boga sunca Inka, Intija, i veličanstvene šamane amazonskih plemena, kao i tajne vladara graditelja velikih carstava. Knjiga donosi objašnjenje o tome kako je španska legenda o Eldoradu dovela do propasti civilizacije Inka. Delo je bogato ilustrovano, a ilustracije se koncentrišu oko objedinjavajućih tema kao što su sveta nebesa, žrtvovanje ljudi, kanibalizam, božansko kraljevsko dostojanstvo i poštovanje predaka, opisujući Inke kao narod koji se „osećao primoranim da objasni važne stvari u svemiru, počev od toga otkuda su potekli i koje im mesto pripada u širem planu stvari“. Objašnjenja su bila funkcionalna i ona su za ove stare narode obezbeđivala pojmovni okvir za življenje i razumevanje i za uspostavljanje odnosa prema tajnama opažajnog sveta.

NJihovi mitovi su osveštavali svemir i mesto ljudskog roda u njemu, istovremeno podstičući neposredan doživljaj svetosti. Tu je i priča o drevnoj andskoj prošlosti, koja osvetljava period od oko 15.000 do 3.500 godine p.n.e, vreme kada su se, kako se pretpostavlja, ljudi doseljavali u Južnu Ameriku. Pretpostavka je da su lovačke i sakupljačke kulture koje su koristile alat od kamenja, kostiju, drveta i školjki stigle do vrha Ognjene zemlje, barem 9000 godine p.n.e. Dr Majkl Dejvid Džons ovde prikazuje i pretkeramički period, zatim rani period, u kojem se razvijaju najranije civilizacije centralnih Anda, Ćavinska i Parakaska kultura. Tu je i priča o ranom srednjem periodu, kada nastaju moćna kraljevstva, Moćansko i Naskansko. Autor opisuje i osnivanje prestonice Inka, Kusko, zatim uspostavljanje carstva Inka koje se za 130 godina razvilo od Kolumbije do centralnog Čilea. Dati su opisi brojnih sukoba i borbe za prevlast vladarskih loza, zaključno sa kolonizovanjem koje je na najsuroviji način otpočelo iskrcavanjem na obalu Amerike španskog avanturiste Franciska Pizara.Ovaj svestrani vodič je takođe ilustrovan obiljem fotografija umetničkih predmeta, kao i drevnih svetilišta. Knjiga je namenjena čitaocima svih uzrasta i predstavlja bogat izvor informacija za istraživanje i razumevanje verovanja i religija domorodačkog stanovništva Južne Amerike. Dr Dejvid Majkl Džons studirao je antropologiju i istoriju na Kalifornijskom univerzitetu u Berkliju. Doktorsku tezu je odbranio na temu „Arheologija Amerike“ na Arheološkom institutu Londonskog univerziteta. Džons je koautor „Plavog vodiča kroz Meksiko“ i napisao je brojne odrednice o umetnosti Mezoamerike i Južne Amerike za Makmilanov „Rečnik umetnosti“. Koautor je Kingfišerove „Knjige o mitologiji“.   

Autor:

Mila Milosavljević