Uljane slike iz sredine sedmog veka

Kada su 2001. godine talibani uništili dve kolosalne statue Bude u avganistanskoj regiji Bamijan, svet je bio u šoku. Iza tih statua nalaze se pećine koje su takođe stradale, ne samo od ruku talibana, već i usled oštrih prirodnih uslova. Ukrašene dragocenim slikama iz perioda 5-9. veka, danas su one mesto revolucionarnog otkrića.

Uljana slika iz pećine u oblasti Bamijan

Zahvaljujući eksperimentima koje su obavili naučnici za konzervaciju i restauraciju iz Japana, Francuske i SAD u Evropskom postrojenju za sinhrotonu radijaciju (ESRF), dokazano je da su slike iz pećina naslikane uljem, stotinama godina pre nego što su Evropljani „izumeli“ tu tehniku.

U mnogim evropskim udžbenicima i popularnim knjigama iz istorije umetnosti navodi se da su slikarstvo uljanim bojama izumeli nizozemski slikari u 15. veku. Nakon ovog otkrića u ESRF istorija će morati da bude prepravljena. Naučnici su identifikovali brzo-sušeća ulja na delovima slika iz 12 od 50 bamijanskih pećina koje potiču iz sredine 7. veka, gde je kao vezivo najverovatnije korišćeno seme maka i oraha. Osim od ulja, neki slojevi su bili od prirodnih smola, proteina i kaučuka, a među raznovrsnim pigmentima, naučnici su primetili i čestu upotrebu olovnih karbonata koji se od antike pa do danas koriste ne samo u slikarstvu već i u kozmetici, kao izbeljivači lica.

„Ovo je najraniji primer uljanog slikarstva na svetu, iako su brzo-sušeća ulja koristili i drevni Rimljani i Egipćani, ali samo u medicinske i kozmetičke svrhe“, objašnjava Joko Taniguči, vođa tima. Slike su najverovatnije delo umetnika koji su putovali čuvenim „Putem svile“. Na njima su scene sa Budom koji sedi u turskom sedu, obučen u odoru cinober boje.